Σίδηρος στην Υδρολίπανση Δενδρωδών Καλλιεργειών

Σίδηρος (Fe) στην Υδρολίπανση Δενδρωδών Καλλιεργειών

Χηλικές μορφές, σταθερότητα στο pH, τρόπος εφαρμογής & δοσολογία

Σάββας Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. — Τεχνικό φυλλάδιο για παραγωγούς

Γιατί χρειάζεται χηλικός σίδηρος

Σε ασβεστούχα εδάφη με υψηλό pH (συνηθισμένα στη Β. Ελλάδα), ο σίδηρος μετατρέπεται σε αδιάλυτες μορφές (Fe(OH)₃) και δεν είναι διαθέσιμος στη ρίζα, προκαλώντας σιδηροχλώρωση (κιτρίνισμα νευρώσεων νεαρών φύλλων). Η χορήγηση χηλικού Fe μέσω στάγδην άρδευσης διατηρεί τον σίδηρο διαλυτό ώστε να απορροφηθεί από τις ρίζες.

Σταθερότητα χηλίων σε σχέση με το pH εδάφους

Κάθε χηλικός παράγοντας «κρατά» τον σίδηρο διαλυτό μόνο μέχρι ένα όριο pH — πάνω από αυτό, ο Fe καθιζάνει και χάνεται η αποτελεσματικότητα.

όξινο

ουδέτερο

αλκαλικό (ασβεστούχα εδάφη)

pH 456789

Fe-EDTA
σταθερό έως ~6.5

Fe-DTPA
σταθερό έως ~7.0–7.5

Fe-EDDHA / Fe-HBED
σταθερά έως pH 9

Οι 4 βασικές χηλικές μορφές σιδήρου

Fe-EDDHA

ethylenediamine-di(o-hydroxyphenylacetic acid)

Σταθερό σε pH 4–9

Η πιο κατάλληλη μορφή για ασβεστούχα/αλκαλικά εδάφη
Κρίσιμο: ζητάτε υψηλό ποσοστό ortho-ortho ισομερούς (το ενεργό κλάσμα)
Ιδανικό για στάγδην άρδευση — δεν καθιζάνει στους σταλακτήρες
Διαρκής δράση, λιγότερες επαναλήψεις εφαρμογής

Fe-HBED

N,N'-bis(2-hydroxybenzyl)ethylenediamine

Σταθερό σε pH έως 9

Παρόμοια σταθερότητα με EDDHA σε αλκαλικά εδάφη
Λιγότερο διαδεδομένο εμπορικά στην Ελλάδα — έλεγχος διαθεσιμότητας
Καλή επιλογή ως εναλλακτική σε EDDHA όταν είναι διαθέσιμο

Fe-DTPA

diethylenetriaminepentaacetic acid

Σταθερό σε pH έως ~7.0–7.5

Ενδιάμεση σταθερότητα — κατάλληλο για ελαφρά αλκαλικά εδάφη
Πάνω από pH 7.5 αρχίζει να αποσταθεροποιείται
Καλή επιλογή όταν το νερό άρδευσης έχει μετρίως υψηλό pH

Fe-EDTA

ethylenediaminetetraacetic acid

Σταθερό σε pH έως ~6.5

Κατάλληλο μόνο για όξινα ή ουδέτερα εδάφη
Σε αλκαλικά εδάφη καθιζάνει ταχύτατα — χαμηλή αποτελεσματικότητα
Μπορεί να συνδυαστεί με τοπική οξίνιση νερού άρδευσης

Πρακτική σημείωση: Στα περισσότερα ασβεστούχα εδάφη της Ελλάδας (pH 7.5–8.5), μόνο το Fe-EDDHA (ή Fe-HBED όπου διατίθεται) διατηρεί τον σίδηρο πραγματικά διαλυτό και αξιοποιήσιμο μέσω στάγδην άρδευσης. Fe-EDTA και Fe-DTPA σε αυτές τις συνθήκες χάνουν γρήγορα αποτελεσματικότητα.

Τρόπος εφαρμογής μέσω υδρολίπανσης

Έγχυση μέσω συστήματος στάγδην άρδευσης: Το χηλικό Fe διαλύεται σε δεξαμενή προδιαλυτοποίησης και εγχέεται με δοσομετρική αντλία ή Venturi στο κεντρικό δίκτυο, ώστε να κατανέμεται ομοιόμορφα στη ζώνη ρίζας κάθε δένδρου.

Σειρά εφαρμογής: Αρδεύστε πρώτα με καθαρό νερό (10–15 λεπτά) → εγχύστε το διάλυμα Fe στο μέσο του κύκλου άρδευσης → συνεχίστε με καθαρό νερό άλλα 15–20 λεπτά για να «θαφτεί» ο σίδηρος στη ζώνη ρίζας και να καθαρίσει το δίκτυο.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής στη βλαστική περίοδο

🌱

Πριν την άνθηση

1η εφαρμογή λίγο πριν τη διόγκωση οφθαλμών

🌸

Καρπόδεση

2η εφαρμογή στην αρχή ανάπτυξης καρπού/βλαστού

🍃

Ταχεία βλάστηση

3η εφαρμογή αν εμφανιστεί χλώρωση σε νέα φύλλα

🍑

Ανάπτυξη καρπού

Προαιρετική ενίσχυση σε έντονα ασβεστούχα χωράφια

Ενδεικτική δοσολογία Fe-EDDHA (6% Fe, ορθο-ορθο) σε δενδρώδεις καλλιέργειες

Ηλικία / μέγεθος δένδρου	Δόση καθαρού Fe / δένδρο / έτος	Αριθμός εφαρμογών	Σχόλιο
Νεαρά δένδρα (1–3 έτη)	1–2 g Fe (≈17–33 g προϊόντος Fe-EDDHA 6%)	1–2	Μικρή ριζόσφαιρα, χαμηλότερη δόση
Δένδρα σε πλήρη ανάπτυξη (4–10 έτη)	2–4 g FeΣυχνότερη δόση (≈33–67 g προϊόντος Fe-EDDHA 6%)	2–3	Διαμοιρασμός σε 2–3 εφαρμογές βελτιώνει αποτελεσματικότητα
Ενήλικα/μεγάλα δένδρα (>10 έτη)	4–6 g Fe (≈67–100 g προϊόντος Fe-EDDHA 6%)	2–3	Σε έντονη χλώρωση, προσαρμογή ανά συμπτώματα φυλλώματος
Έκφραση ανά επιφάνεια (κατευθυντήρια)	≈30–60 kg Fe/ha/έτος (≈500–1.000 kg προϊόντος Fe-EDDHA 6%/ha)	–	Εξαρτάται από πυκνότητα φύτευσης & ένταση χλώρωσης

Οι δόσεις είναι ενδεικτικές βάσει βιβλιογραφίας για χηλικό Fe-EDDHA σε οπωροφόρα· η ακριβής δόση προσαρμόζεται κατόπιν φυλλοδιαγνωστικής/εδαφολογικής ανάλυσης και παρατήρησης συμπτωμάτων. Τα γραμμάρια προϊόντος υπολογίζονται για σκεύασμα με 6% Fe — αν το δικό σας σκεύασμα έχει διαφορετική περιεκτικότητα, η ποσότητα προσαρμόζεται αναλόγως.

Συντήρηση δικτύου: Μετά κάθε εφαρμογή Fe, διέλευση καθαρού νερού για πλήρη έκπλυση σταλακτήρων. Σε νερά με υψηλή σκληρότητα, προτιμήστε προληπτική έκπλυση δικτύου με οξύ (π.χ. αδιάλυτο νιτρικό οξύ) σε τακτά διαστήματα ώστε να αποφεύγονται επικαθίσεις ανθρακικού ασβεστίου που φράζουν τους σταλακτήρες.

Επιστημονικό υπόβαθρο / ενδεικτική βιβλιογραφία

Lucena, J.J. (2003). Fe chelates for remediation of Fe chlorosis in strategy I plants. Journal of Plant Nutrition. | Álvarez-Fernández et al. (2005). Effects of Fe chelates on micronutrient uptake. Journal of Plant Nutrition. | Rombolà & Tagliavini (2006). Iron nutrition of fruit trees. In: Iron Nutrition in Plants and Rhizospheric Microorganisms, Springer. | Στοιχεία ορθο-ορθο EDDHA: García-Marco et al. (2006), European Journal of Agronomy. Δοσολογικά εύρη προσαρμοσμένα από τεχνικές οδηγίες παρασκευαστών χηλικού Fe-EDDHA για οπωροφόρα δένδρα στην ευρωπαϊκή πρακτική.