Ο κηροπλάστη της Συκιάς (και της Λωτιάς)

Οι λευκωπές αστεροειδείς κηλίδες είναι νύμφες του κηροπλάστη. Το σκούρο, θαμπό χρώμα του φυλλώματος δεν είναι το φυσικό του χρώμα — είναι καπνιά που έχει αναπτυχθεί πάνω στα μελιτώδη εκκρίματα.

Σάββας Παστόπουλος, Γεωπόνος MSc — Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε., Νέος Μυλότοπος Πέλλας

Ο κηροπλάστης δεν σκοτώνει το δέντρο. Υποβαθμίζει την παραγωγή με έμμεσο τρόπο: εκκρίνει μελιτώδη, πάνω στα μελιτώδη αναπτύσσεται καπνιά, η καπνιά μαυρίζει φύλλα και καρπούς, και ο καρπός χάνει την εμπορική του αξία πριν καν φτάσει στο συσκευαστήριο. Το εντυπωσιακό είναι τι επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί εναντίον του στην Ελλάδα: σε συκιά και λωτιά, καμία συνθετική δραστική δεν φέρει έγκριση για τον κηροπλάστη — μόνο παραφινέλαια, μαλτοδεξτρίνη και κάλια άλατα λιπαρών οξέων. Δηλαδή σκευάσματα φυσικής δράσης, που δουλεύουν μόνο αν πέσουν στο σωστό στάδιο του εντόμου.

9κηρώδη ελάσματα στο σώμα του ενήλικου θηλυκού

1.000–1.500αυγά ανά θηλυκό, κάτω από το σώμα του

1–2γενεές τον χρόνο, ανάλογα με το μικροκλίμα

0συνθετικές δραστικές με έγκριση για κηροπλάστη σε συκιά και λωτιά

Το κρίσιμο σημείοΤα λάδια και τα σαπούνια δρουν μηχανικά: φράζουν τα αναπνευστικά στίγματα ή διαλύουν τις κηρώδεις επικαλύψεις. Πάνω στο ενήλικο θηλυκό, που είναι θωρακισμένο με εννέα κηρώδη ελάσματα, δεν έχουν σχεδόν καμία δράση. Το παράθυρο είναι οι έρπουσες προνύμφες και οι νεαρές νύμφες — και αυτό το παράθυρο ανοίγει και κλείνει μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Περιεχόμενα

1. Ποιος είναι ο κηροπλάστης
2. Πώς αναγνωρίζεται σε κάθε στάδιο
3. Ο βιολογικός κύκλος και οι γενεές
4. Η ζημιά: τα μελιτώδη και η καπνιά
5. Τα μυρμήγκια — ο σιωπηλός σύμμαχος του εντόμου
6. Παρακολούθηση: πότε βγαίνουν οι έρπουσες
7. Το παράθυρο της επέμβασης
8. Τι επιτρέπεται στη συκιά
9. Τι επιτρέπεται στη λωτιά
10. Τα λάδια: πώς δουλεύουν και πότε καίνε
11. Καλλιεργητικά μέτρα
12. Οι φυσικοί εχθροί
13. Τα λάθη που κοστίζουν
14. Πηγές

1. Ποιος είναι ο κηροπλάστης

Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758), Hemiptera: Coccidae. Στα ελληνικά κηροπλάστης της συκιάς, διεθνώς fig wax scale. Καταγόμενο από την Αφρική, είναι σήμερα εξαπλωμένο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και έχει καταγραφεί σε Αλγερία, Κύπρο, Αίγυπτο, Ελλάδα, Ισραήλ, Ιταλία, Λίβανο, Μαρόκο, Ισπανία, Τυνησία, Τουρκία και Ινδία [1] [2].

Είναι έντονα πολυφάγο. Πέρα από τη συκιά, που είναι ο κατεξοχήν ξενιστής, προσβάλλει εσπεριδοειδή, ελιά, δάφνη, πικροδάφνη, πιττόσπορο, φοίνικες, λεύκες, πλατάνια, κουμαριά, μουριά, άμπελο, αβοκάντο, μάνγκο, λίτσι και πλήθος καλλωπιστικών [2] [1]. Στη λωτιά η παρουσία του αναγνωρίζεται και επίσημα: η βάση του ΥΠΑΑΤ περιλαμβάνει εγκρίσεις κατά Ceroplastes sp. στην καλλιέργεια του λωτού [6].

Μια λεπτομέρεια που δεν είναι λεπτομέρειαΟ κηροπλάστης αναφέρεται ως φορέας των ιών του καρουλιάσματος των φύλλων της αμπέλου [1]. Σε μεικτές εκμεταλλεύσεις με άμπελο, η διαχείρισή του παύει να είναι ζήτημα μόνο αισθητικής του καρπού.

Πηγές: 1 2 6

2. Πώς αναγνωρίζεται σε κάθε στάδιο

Η αναγνώριση είναι εύκολη, αρκεί να ξέρει κανείς τι ψάχνει. Το έντομο αλλάζει εντελώς εμφάνιση από στάδιο σε στάδιο.

Στάδιο	Μέγεθος	Εμφάνιση	Πού βρίσκεται
Αυγό	0,32 × 0,23 mm	Ωοειδές, αρχικά ανοιχτό κίτρινο, μετά σκουριάς ή κανελί	Σε θάλαμο κάτω από το σώμα του θηλυκού, χωρίς προστατευτικό ωόσακο
Νύμφη (τρεις ηλικίες)	1–1,3 mm	Καστανή έως κιτρινοκόκκινη, με αστεροειδή διάταξη κηρού γύρω της	Πάνω επιφάνεια των φύλλων στα πρώτα στάδια
Νεαρό θηλυκό	—	Κηρώδης ασπίδα γκριζωπή	Μίσχοι φύλλων, νέοι βλαστοί
Ωοτοκούν θηλυκό	4–5 × 3–4 mm	Κηρώδης ασπίδα κεραμιδί· εννέα ελάσματα, ένα πολυγωνικό ραχιαίο και οκτώ γύρω του	Κλαδίσκοι και βραχίονες
Αρσενικό	1,3 mm	Φτερωτό, με λευκό επίμηκες κάλυμμα και 15 κηρώδεις ακτίνες	Σπάνια εντοπίζεται στο χωράφι

Μορφολογικά στοιχεία από τις πηγές [1] [2]. Οι κεραίες είναι εξαμερείς στα θηλυκά και δεκαμερείς στα αρσενικά· η ταυτοποίηση σε επίπεδο είδους γίνεται στα ενήλικα θηλυκά.

Ο πρακτικός κανόνας του χωραφιούΑστεράκια στα φύλλα σημαίνει νύμφες — και σημαίνει ότι το παράθυρο είναι ανοιχτό. Κεραμιδί «χελωνάκια» στα ξύλα σημαίνει ενήλικα θηλυκά, δηλαδή ότι το παράθυρο έκλεισε και η επόμενη ευκαιρία είναι μετά την εκκόλαψη.

Πηγές: 1 2

Οι νεαρές νύμφες παράγουν κηρό που εξέχει ακτινωτά και δίνει το χαρακτηριστικό σχήμα αστεριού. Σε αυτό ακριβώς το στάδιο τα λάδια και τα σαπούνια έχουν νόημα· λίγες εβδομάδες αργότερα δεν έχουν.

3. Ο βιολογικός κύκλος και οι γενεές

Ο κηροπλάστης διανύει μία γενεά τον χρόνο. Σε θερμά νότια και νησιωτικά μικροκλίματα έχει διαπιστωθεί και δεύτερη γενεά, η οποία ξεκινά τον Ιούλιο με Αύγουστο [2]. Διεθνώς αναφέρονται μία έως δύο γενεές ετησίως [1].

Περίοδος	Τι συμβαίνει
Χειμώνας	Διαχειμάζει ως νύμφη τρίτης ηλικίας ή ενήλικο θηλυκό, πάνω στους κλαδίσκους
Απρίλιος	Αρχίζει η ωοτοκία, κατά μέσο όρο 1.000 έως 1.500 αυγά ανά θηλυκό
Άνοιξη	Εκκολάπτονται οι έρπουσες προνύμφες, μετακινούνται και εγκαθίστανται στην πάνω επιφάνεια των φύλλων
Περίπου έναν μήνα μετά	Οι νύμφες μεταναστεύουν στους μίσχους των φύλλων και στους νέους βλαστούς
Από τον Αύγουστο	Μετακίνηση στα ξύλα για τη διαχείμαση
Ιούλιος–Αύγουστος	Έναρξη της δεύτερης γενεάς, όπου υπάρχει

Φαινολογία από τις πηγές [1] [2]. Οι ημερομηνίες μετατοπίζονται με το υψόμετρο, την έκθεση και τη χρονιά και επαληθεύονται πάντοτε με παρατήρηση στο χωράφι.

Γιατί μετράει η μετακίνησηΗ μετανάστευση από τα φύλλα στα ξύλα δεν είναι απλώς μια λεπτομέρεια βιολογίας. Είναι η στιγμή που το έντομο γίνεται απρόσιτο. Στο φύλλο είναι εκτεθειμένο, μαλακό και ψεκάζεται εύκολα. Στον βραχίονα, μέσα στις σχισμές του φλοιού και θωρακισμένο με κηρό, δεν το φτάνει τίποτα.

Πηγές: 1 2

4. Η ζημιά: τα μελιτώδη και η καπνιά

Η άμεση ζημιά από τη μύζηση χυμού υπάρχει, αλλά σπάνια είναι αυτή που κρίνει τη σοδειά. Σε βαριές προσβολές καταγράφονται μειωμένη ζωηρότητα, χλωρωτικές κηλίδες, πρόωρη φυλλόπτωση, μάρανση και ξήρανση βλαστών [3].

Το πραγματικό κόστος όμως είναι έμμεσο και αλυσιδωτό:

Μύζηση χυμού → μελιτώδη εκκρίματα → ανάπτυξη καπνιάς → μαύρισμα φύλλων και καρπών → μείωση φωτοσυνθετικής επιφάνειας και απώλεια εμπορικής αξίας [1] [3]

Η καπνιά δεν είναι παθογόνο. Είναι σαπρόφυτοι μύκητες που αναπτύσσονται πάνω στα σάκχαρα των μελιτωδών. Δεν εισβάλλει στους ιστούς, αλλά:

• Μειώνει τη φωτοσύνθεση, γιατί σκιάζει το έλασμα. Στη φωτογραφία της αρχής, το φύλλωμα δεν είναι σκουροπράσινο — είναι μαυρισμένο.
• Υποβαθμίζει τον καρπό. Ένας καρπός με καπνιά είναι εμπορικά δεύτερης κατηγορίας, ακόμη κι αν εσωτερικά είναι άψογος.
• Απαιτεί πλύσιμο στο συσκευαστήριο, με πρόσθετο κόστος και πρόσθετους μηχανικούς χειρισμούς.

Η παγίδα του ψεκασμού για την καπνιάΗ καπνιά δεν αντιμετωπίζεται με μυκητοκτόνο. Αντιμετωπίζεται αφαιρώντας το υπόστρωμά της, δηλαδή τα μελιτώδη, δηλαδή το ίδιο το κοκκοειδές. Κάθε ψεκασμός που στοχεύει την καπνιά και όχι τον κηροπλάστη είναι χαμένα χρήματα.

Πηγές: 1 3

5. Τα μυρμήγκια — ο σιωπηλός σύμμαχος του εντόμου

Κάθε έντομο που παράγει μελιτώδη έχει τη δυνατότητα να «εκτρέφεται» από μυρμήγκια. Τα μυρμήγκια τρέφονται με τα μελιτώδη και προστατεύουν ενεργά το κοκκοειδές από τους φυσικούς του εχθρούς. Αυτή η προστασία μπορεί να ακυρώσει ολόκληρο πρόγραμμα βιολογικής αντιμετώπισης [1].

Πρακτικά, όταν σε ένα δέντρο παρατηρείται έντονη κίνηση μυρμηγκιών στον κορμό, η προσδοκία φυσικού ελέγχου του πληθυσμού πρέπει να χαμηλώσει. Η παρεμπόδιση της ανόδου στον κορμό με κολλητικές ζώνες είναι μέτρο που δεν κοστίζει σχεδόν τίποτα και βοηθά τους ωφέλιμους να δουλέψουν.

Πηγές: 1

6. Παρακολούθηση: πότε βγαίνουν οι έρπουσες

Ολόκληρη η στρατηγική στηρίζεται σε ένα πράγμα: να εντοπιστεί η εκκόλαψη. Δεν υπάρχει φερομονική παγίδα για τον κηροπλάστη· η παρακολούθηση είναι οπτική και δεν είναι δύσκολη.

Πώς γίνεται

• Σήμανση δέντρων-δεικτών. Επιλογή τεσσάρων έως έξι δέντρων με γνωστή περσινή προσβολή, από διαφορετικά σημεία του οπωρώνα.
• Έλεγχος από τα μέσα Απριλίου. Ανασήκωμα της κηρώδους ασπίδας των διαχειμαζόντων θηλυκών με τη μύτη ενός μαχαιριού. Από κάτω φαίνονται τα αυγά: ανοιχτόχρωμα κίτρινα σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη χρόνος, χρώμα σκουριάς ή κανελί σημαίνει ότι η εκκόλαψη πλησιάζει [1].
• Παρατήρηση των νεαρών φύλλων. Οι έρπουσες εγκαθίστανται στην πάνω επιφάνεια του φύλλου [2]. Με έναν φακό ×10 φαίνονται ως μικροσκοπικά κινούμενα καστανά σωματίδια, πριν αρχίσουν να παράγουν κηρό.
• Κολλητικές ταινίες γύρω από κλαδίσκους με προσβολή. Οι έρπουσες κολλάνε πάνω τους καθώς μετακινούνται και δίνουν χρονική εικόνα της εκκόλαψης.
• Καταγραφή ημερομηνίας. Η ημερομηνία της κορύφωσης καταγράφεται ανά αγροτεμάχιο και ανά χρονιά. Μετά από δύο ή τρεις χρονιές, το χωράφι έχει το δικό του ημερολόγιο και η παρακολούθηση γίνεται στοχευμένη.

Το σήμα εκκίνησηςΗ επέμβαση δεν προγραμματίζεται με ημερομηνία. Προγραμματίζεται με γεγονός: όταν στα φύλλα-δείκτες εμφανιστούν οι πρώτες εγκατεστημένες νύμφες, ο ψεκασμός έχει νόημα για τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες.

Πηγές: 1 2

7. Το παράθυρο της επέμβασης

Τα εγκεκριμένα σκευάσματα δρουν με φυσικό τρόπο, όχι νευροτοξικό. Αυτό καθορίζει απόλυτα το πότε λειτουργούν.

Στάδιο εντόμου	Ευαισθησία σε λάδι ή σαπούνι	Γιατί
Αυγό κάτω από το θηλυκό	Πολύ χαμηλή	Το σώμα του μητρικού θηλυκού λειτουργεί ως ασπίδα
Έρπουσα προνύμφη	Πολύ υψηλή	Γυμνό σώμα, χωρίς κηρό, εκτεθειμένο και κινούμενο
Νεαρή νύμφη στο φύλλο	Υψηλή	Λεπτή κηρώδης επικάλυψη, εύκολα προσβάσιμη θέση
Νύμφη τρίτης ηλικίας στο ξύλο	Χαμηλή	Παχύς κηρός, θέση προστατευμένη στον φλοιό
Ενήλικο θηλυκό	Πολύ χαμηλή	Εννέα κηρώδη ελάσματα· η επικάλυψη είναι πραγματική θωράκιση

Η κατάταξη προκύπτει από τον τρόπο δράσης των σκευασμάτων και τη μορφολογία των σταδίων [1] [2]. Δεν αποτελεί σύσταση εφαρμογής.

Η συνέπεια για τον ψεκασμόΕπειδή στόχος είναι ένα ακίνητο έντομο πάνω σε συγκεκριμένη επιφάνεια, η κάλυψη είναι πιο κρίσιμη από τη δόση. Μεγάλος όγκος ψεκαστικού υγρού, μέχρι απορροής, με προσοχή στο εσωτερικό της κόμης και στα σημεία που συνήθως μένουν άψεκτα. Ένα λάδι που δεν άγγιξε το έντομο δεν έκανε απολύτως τίποτα.

Πηγές: 1 2

8. Τι επιτρέπεται στη συκιά

Από τη βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών του ΥΠΑΑΤ, με στοιχεία ενημέρωσης 26 Αυγούστου 2026, στην καλλιέργεια της συκιάς φέρουν έγκριση κατά του κηροπλάστη οι εξής δραστικές [6]:

Δραστική ουσία	Σκευάσματα	Ενδεικτικές δόσεις	Χρόνος αναμονής
Παραφινέλαιο (CAS 8042-47-5)	15, μεταξύ τους ACENTIN, ATLAS, ESTIUOIL, ISARD	375–1500 ή 450–1200 ή 600–1500 κυβ.εκ./στρέμμα· σε ορισμένα 750–1000 κυβ.εκ./100 lt ψεκαστικού υγρού	Δεν ορίζεται
Παραφινέλαιο (CAS 64742-46-7)	11, μεταξύ τους CITROLE, CITROLIUM B, INSOIL 96.9 EC, KAPPA AGRO OIL	1000–3000 κυβ.εκ./στρέμμα	Δεν ορίζεται
Μαλτοδεξτρίνη	Eradicoat Max	3 lt/στρέμμα	Δεν ορίζεται
Κάλια άλατα λιπαρών οξέων C7-C18	FLiPPER	0,3–1 lt/στρέμμα	0 ημέρες

Οι δόσεις είναι ενδεικτικές και διαφέρουν ανά σκεύασμα και ανά περιεκτικότητα. Δεν αποτελούν σύσταση εφαρμογής. Η ισχύουσα δόση, ο χρόνος αναμονής και ο μέγιστος αριθμός εφαρμογών αναγράφονται στην ετικέτα κάθε σκευάσματος και επαληθεύονται πριν από κάθε χρήση [6].

Τι σημαίνει «καμία συνθετική δραστική»Στη συκιά υπάρχουν συνολικά 41 εγκεκριμένα εντομοκτόνα και ακαρεοκτόνα, με δραστικές που περιλαμβάνουν και deltamethrin, Beauveria bassiana και καολίνη [6]. Καμία από αυτές δεν φέρει έγκριση για τον κηροπλάστη — οι εγκρίσεις τους αφορούν άλλους εχθρούς. Χρήση σκευάσματος σε εχθρό που δεν αναγράφεται στην ετικέτα δεν επιτρέπεται.

Πηγές: 6

9. Τι επιτρέπεται στη λωτιά

Εδώ η εικόνα είναι πολύ πιο στενή. Στην καλλιέργεια του λωτού, κατά Ceroplastes sp. φέρουν έγκριση δύο μόνο σκευάσματα, και τα δύο με παραφινέλαιο [6]:

Σκεύασμα	Δραστική ουσία	Ενδεικτική δόση	Χρόνος αναμονής
OVIPRON TOP EC	Παραφινέλαιο (CAS 97862-82-3)	1000–1500 κυβ.εκ./στρέμμα	Δεν ορίζεται
POLITHIOL EW	Παραφινέλαιο (CAS 97862-82-3)	5 lt/στρέμμα	Δεν ορίζεται

Η παγίδα που πρέπει να αποφευχθείΣτη λωτιά υπάρχουν και άλλα σκευάσματα με έγκριση κατά κοκκοειδών — αλλά όχι κατά του κηροπλάστη:

• Το pyriproxyfen (BRAI 10 EC, PROXIMO 10 EC) έχει έγκριση αποκλειστικά για την ψώρα του San Jose (Quadraspidiotus perniciosus).
• Το FLiPPER στη λωτιά καλύπτει Lecanium corni, Parlatoria sp., Planococcus ficus, βαμβακάδα, αλευρώδη, αφίδες και θρίπες — όχι τον κηροπλάστη, σε αντίθεση με τη συκιά όπου τον καλύπτει.

Η ίδια δραστική, η ίδια εταιρεία, άλλη καλλιέργεια, άλλη ετικέτα. Ο έλεγχος γίνεται κάθε φορά για τον συγκεκριμένο συνδυασμό καλλιέργειας και εχθρού [6].

Ο έλεγχος γίνεται εύκολα και δωρεάν στη βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών, επιλέγοντας καλλιέργεια και βλέποντας τους εγκεκριμένους στόχους ανά σκεύασμα.

Πηγές: 6

10. Τα λάδια: πώς δουλεύουν και πότε καίνε

Τα παραφινέλαια δρουν μηχανικά. Σχηματίζουν λεπτό υμένιο που φράζει τα αναπνευστικά στίγματα του εντόμου και προκαλεί ασφυξία. Δεν υπάρχει βιοχημικός στόχος, άρα δεν αναπτύσσεται ανθεκτικότητα — αλλά ούτε και υπολειμματική δράση. Ό,τι δεν βράχηκε, επιβίωσε.

Το ίδιο χαρακτηριστικό που τα κάνει ασφαλή τα κάνει και επικίνδυνα για το φύλλωμα κάτω από λάθος συνθήκες.

Προειδοποίηση για κάθε διαφυλλικό ψεκασμό

• Ο ψεκασμός πάνω σε δέντρα με καρπό μπορεί να προκαλέσει λεκέδες στους καρπούς και εγκαύματα στο φύλλωμα. Τα θερινά λάδια έχουν αυξημένο τέτοιο κίνδυνο.
• Απαιτείται προηγούμενη δοκιμή σε περιορισμένο αριθμό δέντρων, με το ίδιο σκεύασμα και την ίδια δόση, και αναμονή 5 έως 7 ημερών πριν από τη γενική εφαρμογή.
• Ο ψεκασμός γίνεται απόγευμα ή νωρίς το πρωί, ποτέ σε καύσωνα, ποτέ σε φύλλωμα υπό υδατική καταπόνηση.

Πρακτικοί κανόνες για τα λάδια

• Ποτίσμα πριν τον ψεκασμό. Δέντρο σε υδατική καταπόνηση καίγεται πολύ ευκολότερα.
• Αποφυγή συνδυασμού με θειάφι. Τηρείται μεσοδιάστημα αρκετών εβδομάδων ανάμεσα σε λάδι και θειάφι, όπως ορίζει η ετικέτα.
• Καλή ανάδευση σε όλη τη διάρκεια του ψεκασμού. Το γαλάκτωμα διαχωρίζεται και οι τελευταίοι ψεκασμοί βγαίνουν με υπερβολική συγκέντρωση λαδιού.
• Άφθονο νερό. Ο στόχος είναι κάλυψη, όχι συγκέντρωση.

11. Καλλιεργητικά μέτρα

Δεν είναι συμπληρωματικά. Σε μια καλλιέργεια όπου η χημική παρέμβαση περιορίζεται σε λάδια και σαπούνια, τα καλλιεργητικά μέτρα είναι το μισό αποτέλεσμα.

• Χειμερινό βούρτσισμα των προσβεβλημένων βραχιόνων μετά το κλάδεμα. Μηχανική απομάκρυνση των διαχειμαζόντων θηλυκών, μέτρο που συνιστάται ρητά στη μεσογειακή πρακτική [2].
• Αφαίρεση και απομάκρυνση των πιο προσβεβλημένων κλαδιών κατά το κλάδεμα. Δεν αφήνονται στο έδαφος του οπωρώνα.
• Άνοιγμα της κόμης. Πυκνή, σκιερή κόμη σημαίνει υψηλή υγρασία, ευνοϊκές συνθήκες για την καπνιά και κακή διείσδυση του ψεκαστικού υγρού.
• Έλεγχος των μυρμηγκιών με κολλητικές ζώνες στον κορμό.
• Έλεγχος του πολλαπλασιαστικού υλικού. Τα νεαρά δενδρύλλια από φυτώριο είναι συχνός τρόπος εισαγωγής του εντόμου σε καθαρό οπωρώνα.
• Συγκράτηση της αζωτούχου λίπανσης. Η τρυφερή, πλούσια βλάστηση ευνοεί τα κοκκοειδή.

Πηγές: 2

12. Οι φυσικοί εχθροί

Ο κηροπλάστης έχει σημαντικό σύνολο φυσικών εχθρών στη Μεσόγειο, και σε πολλές περιπτώσεις αυτοί κρατούν τον πληθυσμό κάτω από το όριο ζημιάς χωρίς καμία επέμβαση.

Ωφέλιμο	Ομάδα	Ρόλος
Scutellista caerulea (= S. cyanea)	Hymenoptera: Pteromalidae	Ο αφθονότερος· καταναλώνει τα αυγά και παρασιτεί εξωτερικά τα νεαρά θηλυκά
Coccophagus lycimnia, C. flavoscutellum	Hymenoptera: Aphelinidae	Παρασιτοειδή
Tetrastichus spp.	Hymenoptera: Eulophidae	Παρασιτοειδή
Eublemma scitula	Lepidoptera: Noctuidae	Αρπακτική προνύμφη που τρέφεται κάτω από την ασπίδα
Chilocorus bipustulatus, Exochomus quadripustulatus	Coleoptera: Coccinellidae	Αρπακτικά, σε ακμαία και προνυμφικό στάδιο

Κατάλογος από τις πηγές [2] [4] [5]. Σε μεσογειακές καταγραφές το Scutellista caerulea βρέθηκε στο 91% των θέσεων που ελέγχθηκαν, με στάδιά του σε ποσοστό έως 42% του ζωντανού πληθυσμού του κοκκοειδούς [5].

Πριν από κάθε επέμβασηΕπειδή οι φυσικοί εχθροί είναι παρόντες, ο έλεγχος τους πρέπει να προηγείται της απόφασης. Ανασηκώνοντας μερικές ασπίδες φαίνεται αν από κάτω υπάρχουν οπές εξόδου παρασιτοειδών, νεκρά μαυρισμένα θηλυκά ή προνύμφες αρπακτικών. Οπωρώνας με υψηλό παρασιτισμό μπορεί να μη χρειάζεται καθόλου ψεκασμό.

Πηγές: 2 4 5

13. Τα λάθη που κοστίζουν

Λάθος	Τι πραγματικά συμβαίνει
Ψεκασμός όταν φανούν τα «χελωνάκια»	Τα ενήλικα θηλυκά είναι θωρακισμένα με εννέα κηρώδη ελάσματα. Ο ψεκασμός είναι πρακτικά αναποτελεσματικός
Ψεκασμός μυκητοκτόνου για την καπνιά	Η καπνιά ζει στα μελιτώδη. Χωρίς αφαίρεση της πηγής, επανέρχεται
Λίγο νερό, «δυνατή» δόση	Τα λάδια χρειάζονται κάλυψη, όχι συγκέντρωση. Αυξάνεται ο κίνδυνος εγκαύματος και μειώνεται η αποτελεσματικότητα
Ψεκασμός στον καύσωνα	Εγκαύματα φυλλώματος και λεκέδες στους καρπούς
Χρήση σκευάσματος εγκεκριμένου σε άλλη καλλιέργεια	Παράβαση. Ο συνδυασμός καλλιέργειας και εχθρού ελέγχεται χωριστά κάθε φορά
Αγνόηση των μυρμηγκιών	Τα ωφέλιμα δεν μπορούν να πλησιάσουν και ο πληθυσμός ανεβαίνει παρά τους ψεκασμούς

Τα βασικά συμπεράσματα

• Ο κηροπλάστης ζημιώνει κυρίως έμμεσα: μελιτώδη, καπνιά, υποβάθμιση καρπού [1] [3].
• Μία γενεά τον χρόνο, δύο σε θερμά μικροκλίματα· διαχειμάζει στα ξύλα ως νύμφη τρίτης ηλικίας ή θηλυκό [2].
• Η ωοτοκία ξεκινά περί τον Απρίλιο, με 1.000–1.500 αυγά ανά θηλυκό [2].
• Το παράθυρο επέμβασης είναι οι έρπουσες και οι νεαρές νύμφες στα φύλλα· από τον Αύγουστο το έντομο μετακινείται στα ξύλα και γίνεται απρόσιτο [2].
• Στη συκιά επιτρέπονται παραφινέλαια, μαλτοδεξτρίνη και κάλια άλατα λιπαρών οξέων· στη λωτιά μόνο δύο σκευάσματα παραφινελαίου [6].
• Καμία συνθετική δραστική δεν φέρει έγκριση για τον κηροπλάστη σε αυτές τις δύο καλλιέργειες [6].
• Η κάλυψη είναι πιο κρίσιμη από τη δόση, γιατί η δράση είναι μηχανική.
• Τα μυρμήγκια και το χειμερινό βούρτσισμα είναι δύο μέτρα σχεδόν μηδενικού κόστους με μετρήσιμο αποτέλεσμα [1] [2].

14. Πηγές

Οι αριθμοί μέσα στο κείμενο παραπέμπουν στον παρακάτω κατάλογο.

• [1] Martin, K.W., Weeks, J.A., Hodges, A.C. και Leppla, N.C. Fig wax scale — Ceroplastes rusci. Citrus Pests, Identification Technology Program, USDA-APHIS και University of Florida. Πηγή για τις διαστάσεις των σταδίων (θηλυκό 4–5 × 3–4 mm, αρσενικό 1,3 mm, αυγά 0,32 × 0,23 mm), για τις τρεις νυμφικές ηλικίες με αστεροειδή κηρό, για την απουσία ωόσακου, για τη διαχείμαση στους κλαδίσκους, για τον ρόλο των μυρμηγκιών και για τη μετάδοση των ιών του καρουλιάσματος της αμπέλου.
• [2] Bissanti, G. Ceroplastes rusci — Systematics, Habitat, Biological cycle. An Eco-sustainable World. Με βάση τα Russo (1976), Pollini (2002) και Tremblay (1997), κλασικά εγχειρίδια εφαρμοσμένης εντομολογίας. Πηγή για τα εννέα κηρώδη ελάσματα του θηλυκού, το γκριζωπό έναντι κεραμιδί χρώμα της ασπίδας, τα 1.000–1.500 αυγά ανά θηλυκό, την έναρξη της ωοτοκίας τον Απρίλιο, την εγκατάσταση στην πάνω επιφάνεια των φύλλων και τη μετακίνηση στα ξύλα από τον Αύγουστο, τη μία γενεά με δεύτερη σε θερμά μικροκλίματα, τον κατάλογο ξενιστών, τους φυσικούς εχθρούς και το χειμερινό βούρτσισμα.
• [3] CABI. Ceroplastes rusci (fig wax scale). CABI Compendium / PlantwisePlus Knowledge Bank. Πηγή για τη συμπτωματολογία της προσβολής: μειωμένη ζωηρότητα, χλωρωτικές κηλίδες, πρόωρη φυλλόπτωση, μάρανση και ξήρανση βλαστών, και για τη σχέση μελιτωδών με την ανάπτυξη καπνιάς και τη μείωση της εμπορικής αξίας.
• [4] New host plant records of Fig Wax Scale Ceroplastes rusci. Journal of Threatened Taxa. Πηγή για τη γεωγραφική εξάπλωση στη Μεσόγειο, με ρητή αναφορά σε Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Ιταλία, Ισπανία και βόρεια Αφρική, και για το εύρος ξενιστών.
• [5] Ανασκόπηση φυσικών εχθρών των μαλακών κοκκοειδών — Scutellista. ScienceDirect Topics, βάσει της σειράς World Crop Pests: Soft Scale Insects. Πηγή για τον κατάλογο των παρασιτοειδών (Coccophagus lycimnia, Scutellista cyanea, Tomocera californica, Tetrastichus spp.) και για τα ποσοστά παρουσίας του Scutellista caerulea στο 91% των θέσεων και έως 42% του ζωντανού πληθυσμού.
• [6] Βάση εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων και βιοκτόνων, plantprotect.gr, με δεδομένα από την επίσημη βάση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενημέρωση 26 Αυγούστου 2026. Πηγή για τα εγκεκριμένα σκευάσματα κατά κηροπλάστη σε συκιά (παραφινέλαια δύο κατηγοριών CAS, μαλτοδεξτρίνη, κάλια άλατα λιπαρών οξέων) και σε λωτό (OVIPRON TOP EC και POLITHIOL EW), για τις δόσεις και τους χρόνους αναμονής, και για τη διαπίστωση ότι το pyriproxyfen στη λωτιά καλύπτει μόνο την ψώρα του San Jose.

Αποποίηση ευθύνης

Η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων γίνεται αποκλειστικά βάσει των εγκρίσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της ετικέτας του σκευάσματος [6]. Πριν από κάθε εφαρμογή διαβάζεται η ετικέτα του σκευάσματος. Οι εγκρίσεις μεταβάλλονται· η επαλήθευση γίνεται στην επίσημη βάση πριν από κάθε χρήση.

Οι δόσεις που αναφέρονται είναι ενδεικτικές και δεν αποτελούν σύσταση εφαρμογής. Διαφέρουν ανά σκεύασμα, ανά περιεκτικότητα και ανά τρόπο εφαρμογής. Η τελική δόση, ο χρόνος αναμονής και ο μέγιστος αριθμός εφαρμογών καθορίζονται από την ετικέτα και από επιτόπια εκτίμηση από αδειοδοτημένο γεωπόνο.

Για κάθε διαφυλλικό ψεκασμό: ο ψεκασμός πάνω σε δέντρα με καρπό μπορεί να προκαλέσει λεκέδες στους καρπούς και εγκαύματα στο φύλλωμα. Απαιτείται προηγούμενη δοκιμή σε περιορισμένο αριθμό δέντρων, με το ίδιο σκεύασμα και την ίδια δόση, και αναμονή 5 έως 7 ημερών πριν από τη γενική εφαρμογή. Ο ψεκασμός γίνεται απόγευμα ή νωρίς το πρωί, ποτέ σε καύσωνα, ποτέ σε φύλλωμα υπό υδατική καταπόνηση. Ο κίνδυνος είναι αυξημένος με τα θερινά λάδια.

Κάθε επέμβαση γίνεται με ευθύνη του χρήστη, κατόπιν επιτόπιας εκτίμησης από αδειοδοτημένο γεωπόνο. Η Παστόπουλος Γεωπονική Ε.Ε. δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε ζημιά προκύψει από την εφαρμογή των παραπάνω.